ABD Başkanı Donald Trump, İran’da güvenlik güçlerinin rejim aykırısı protestolara yönelik sert müdahalesi sonrası, İran ile ticaret yapan tüm ülkelere yüzde 25 oranında ek gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı.
Trump kendine ilişkin Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, “İran İslam Cumhuriyeti ile ticaret yapan her ülke, ABD ile yaptığı tüm süreçlerde yüzde 25 gümrük vergisi ödeyecektir” sözlerini kullandı.
Türkiye için kıymetli pazar
Trading Economics bilgilerine nazaran İran’ın en kıymetli ticaret ortakları ortasında Türkiye, Çin, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak ve Hindistan yer alıyor. Bu nedenle ABD’nin yeni vergi kararının Türkiye’nin İran ile yürüttüğü ekonomik bağlar üzerinde tesirli olması bekleniyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) bilgilerine nazaran Türkiye ile İran ortasındaki dış ticaret hacmi 2024 yılında 5,68 milyar dolar olarak gerçekleşti. Türkiye’nin İran’a ihracatı 3,23 milyar dolar, ithalatı ise 2,45 milyar dolar oldu. Böylelikle Türkiye, İran ile ticarette 0,78 milyar dolarlık fazla verdi.
Türkiye’nin İran’a ihracatında makineler ve modülleri, plastikler, kimyasal eserler, tarım eserleri ve metal cevherleri öne çıkarken; İran’dan yapılan ithalatta doğalgaz, metal eserleri ve tarım eserleri en önemli kalemleri oluşturdu. Petrol ve petrol eserleri ithalatı ise 2019 Mayıs öncesi periyotta yüklü yer tuttu.
İran’dan Türkiye’ye gelen turist sayısı son yıllarda yükselişini sürdürdü. 2019’da 2,1 milyon olan İranlı ziyaretçi sayısı, pandemi devrinde 385 bine kadar gerilese de 2021’de 1,15 milyon, 2022’de 2,33 milyon, 2023’te 2,5 milyon olarak kaydedildi. 2024 yılında ise bu sayı 3,27 milyona ulaştı.
Türkiye ile İran arasındaki ekonomik iş birliği kurumsal sistemler üzerinden devam ediyor. Bu kapsamda Türkiye-İran Karma Ekonomik Komitesi’nin (KEK) 29. Periyot Toplantısı 9-11 Aralık 2024’te Tahran’da düzenlendi. İki ülke ortasındaki ekonomik bağlantıların çerçevesini belirleyen Türkiye-İran İş Kurulu ise 2001 yılından bu yana faaliyet gösteriyor.
ABD-Çin çizgisinde tekrar tansiyon ihtimali
Trump’ın açıkladığı yeni ek gümrük vergilerinin Çin’i de kapsaması halinde, ABD ile Çin ortasındaki ticaret tansiyonunun tekrar tırmanabileceği bedellendiriliyor.
ABD ile Çin ortasındaki ticari ilgiler, 2025 yılında atılan adımlarla kısmen yumuşamıştı. Mayıs 2025’te karşılıklı ek gümrük vergilerinin süreksiz olarak askıya alınması konusunda uzlaşan taraflar, Kasım 2025’te bu süreci genişleten yeni bir muahedeye varmıştı.
Yeni mutabakat, 10 Kasım 2025’ten itibaren ek vergilerin azaltılmasını, ticaret mahzurlarının kaldırılmasını ve fikri mülkiyet müdafaasının güçlendirilmesini içeriyor. ABD, fentanil krizine bağlı olarak uyguladığı ek vergileri yüzde 20’den yüzde 10’a düşürmeyi kabul etmişti.
Çin ise ender toprak elementleri ve kritik hammaddelere yönelik ihracat denetimlerini askıya almış, ABD’ye yönelik birçok misilleme vergisini kaldırmayı ve Amerikan tarım eserlerine uygulanan ek tarifeleri askıya almıştı.
Almanya için belirsizlik
ABD’nin yeni vergi kararının Almanya’yı kapsayıp kapsamayacağı ise netlik kazanmadı. Almanya Dışişleri Bakanlığı verilerine göre Berlin-Tahran ticaret hacmi, yaptırımlar nedeniyle 2017’deki 3,4 milyar euro düzeyinden 2019’da yarıya düşmüş, 2024’te ise yaklaşık 1,5 milyar euro olarak gerçekleşmişti.
AFP,dpa/TY,JD
Kaynak: DW
Bir yanıt bırakın