Küresel ihracat muvaffakiyetleri sayesinde Avrupa’nın en müreffeh bölgeleri ortasında bulunan Almanya’nın otomotiv merkezleri, artık daha güç bir periyoda giriyor. Volkswagen’in merkezi Wolfsburg, Audi’nin merkezi Ingolstadt ve Mercedes-Benz’in merkezi Stuttgart üzere kentler vergi gelirlerinde dramatik düşüşler yaşıyor.
Ortaya çıkan tablo, belediyeler için son derece karmaşık bir bütçe devrini de beraberinde getiriyor. Mahallî yöneticiler, büyüyen finansman açıklarını borçlanma, fiyat artışları ve harcama kesintileriyle kapatmaya çalışıyor.
Çözüm olarak kreş fiyatları artırılıyor
Almanya’nın güneybatısında, Konstanz Gölü (Bodensee) kıyısında yer alan ve otomotiv tedarikçisi ZF’nin merkezi olan güçlü Friedrichshafen kentinde, belediye önümüzdeki iki yıl içinde kreş fiyatlarını iki kattan fazla artırmaya hazırlanıyor. Bu durum birçok aile için büyük bir şok manasına geliyor.
Ingolstadt’ta ise mahallî idare, büyük çaplı borçlanmaya giderken kamu etkinliklerini iptal ediyor ve belediye işçi sayısını azaltıyor. Kent idaresi, kamusal alanlar için Noel ağacı satın alınmasından bile vazgeçti. Ingolstadt Belediye Lider Yardımcısı Dorothea Deneke-Stoll, “Şehir derin bir mâli krizin içinde. Bunu öbür türlü tabir etmek mümkün değil” diyor.
Audi’nin memleketi Ingolstadt, Almanya’nın en varlıklı kentlerinden biri olarak biliniyor. Ingolstadtlıların değerli bir kısmı zenginFotoğraf: picture-alliance/P. Schickert
Rekor bütçe açıkları
Sorun sadece otomotiv kesimiyle sonlu değil. Almanya genelindeki kentler, yıllardır berbatlaşan ekonomik şartların akabinde artan bütçe açıklarıyla karşı karşıya. Global ölçekte artan rekabet ve yurt dışındaki talep düşüşü ihracatı zayıflatırken, ülke içinde yükselen güç ve iş gücü maliyetleri kâr marjlarını aşındırdı.
Alman kentleri, yıllık bütçelerini büyük ölçüde ticari vergilerle finanse ediyor. Pandemi öncesindeki yıllarda, yurt dışındaki iş hacminin artmasıyla bu gelirler nizamlı olarak yükselmişti. Fakat bu ivme yavaşladı. Vergi gelirleri 2023 ile 2024 ortasında artış gösterse de enflasyonun gerisinde kaldı.
Wildau Teknik Üniversitesi’nde lokal idare maliyesi üzerine çalışan araştırmacı Rene Geißler, vergi gelirlerinde bir sakinlik yaşandığını belirterek, bunun iktisat açısından olumsuz bir sinyal olduğunu söylüyor. Geißler’e nazaran sağlıklı bir iktisatta vergi gelirlerinin daima artması gerekiyor.
Yaşlanan nüfus, artan göç ve toplumsal yardımlar yükü artırıyor
Öte yandan belediyelerin harcama yükümlülükleri yüksek kalmaya devam ediyor. Bertelsmann Vakfı’nın yayımladığı bir rapora nazaran, artan göç, yaşlanan nüfus ve birtakım toplumsal yardımların genişletilmesi, belediyelerin üzerindeki baskıyı artırıyor. Alman Şehirler Birliği, 2025 yılında belediyelerin toplam bütçe açığının 30 milyar euroya ulaşabileceği ihtarında bulundu. Bu sayı, 2024’te kaydedilen 25 milyar euroluk rekor açığı da aşmış olacak.
Otomotiv kentlerinde ise bilhassa vergi gelirlerindeki sert düşüş dikkat çekiyor. Kesim genelinde arka arda gelen kâr ikazları, kent planlamacılarını yıl içinde yapılan hesaplamaları daima güncellemeye zorluyor. Ingolstadt’ta 2025 yılı vergi gelirlerinin, birinci hesaplamaların yarısından daha az olması bekleniyor. Stuttgart’ta ise 2024 gelirlerine kıyasla yaklaşık yüzde 40’lık bir düşüş öngörülüyor.
Alman kentleri yasalar çerçevesinde istikrarlı bir bütçe hazırlamak zorunda olduğu için, planlama süreçleri kış aylarına kadar uzamış durumda. Wolfsburg ve Ingolstadt hâlâ bu meseleye tahlil arıyor. Stuttgart Belediye Başkanı Thomas Fuhrmann ise Kasım ayında yaptığı açıklamada, kentin 2026 ve 2027 bütçelerini de yine ele almak zorunda kalacağını duyurdu. Fuhrmann, “Üzerine inşa etmek istediğimiz temel artık yok. Baştan başlamak zorundayız” sözlerini kullandı.
Elektromobiliteye geçiş stratejisi, Alman otomotiv devlerinin üretim siyasetlerinde ihtilal niteliğinde değişikliklere gitmesini beraberinde getirdi. Lakin elektrikli araçlarına alıcı bulamayan birçok firma, artık geri adım atıyorFotoğraf: JENS SCHLUETER/AFP/Getty Images
Talihin bilakis dönüşü
Otomobil üreticileri, koronavirüs pandemisi öncesindeki yıllarda yaşanan ihracat patlaması sayesinde Almanya’daki otomotiv kentlerini ülkenin ve Avrupa’nın en varlıklı bölgeleri ortasına taşımıştı. Ingolstadt, 2023 yılında kişi başına düşen ulusal gelirde Wolfsburg’un akabinde Almanya’da ikinci sırada yer aldı. Her iki kent de Avrupa genelinde birinci beş ortasında bulunuyordu.
Ancak Audi, üst şirketi Volkswagen üzere son yıllarda zorlanıyor. Çin pazarındaki satışlar beklentilerin altında kaldı. 2025’in birinci yarısında teslimatlar, yıllık bazda yüzde 10 geriledi. Otomotiv modül üreticileri de araç üreticileriyle birlikte ıstırap yaşıyor.
Elektrikli araçların etkisi
Ingolstadt Belediye Lider Yardımcısı Deneke-Stoll, otomotiv kesiminin elektrikli araçlara geçişle birlikte esaslı bir dönüşüm sürecinden geçtiğini belirterek, bunun Ingolstadt’taki tedarikçileri de direkt etkilediğini söylüyor. Lakin bütçe açığı yeniden de kenti hazırlıksız yakaladı. Ingolstadt, önümüzdeki yıllar için başlangıçta 30 milyon euroluk bir açık öngörmüştü. Aktüel hesaplamalara nazaran, 2026 ile 2029 yılları ortasında toplam bütçe açığı 88 milyon euroya ulaşıyor.
Kentte tasarruf kalemlerini belirlemek zahmetli bir sürece dönüştü. Belirlenen 90’dan fazla başlık ortasında çöp toplama hizmetleri, park bakımı ve yaşlılara yönelik hizmetlerde kesintiler yer alıyor.Noel ağacı alımının durdurulması yaklaşık 20 bin euro tasarruf sağlasa da bunun kâfi olmayacağı belirtiliyor. Kent idaresi yılın başında yeni borç aldı ve emlak vergilerinin artırılması da gündemde. Deneke-Stoll, bu bahsin belediye meclisinde önemli tartışmalara yol açtığını lakin bu yoldan kaçınmanın güç olduğunu söz etti.
Bütçenin yine düşünülmesi
Öte yandan belediyeler, iktisadın yeterli gittiği yıllarda genişlettikleri hizmetleri geri çekmeye başladı. Friedrichshafen’de aileler, otomotiv tedarikçisi ZF ile kurulan özel bir kâr paylaşım yapısı sayesinde uzun müddettir düşük kreş fiyatlarından faydalanıyordu. ZF’nin çoğunluk hissedarı olan Zeppelin Vakfı, kentin toplumsal ve kültürel programlarını finanse ediyordu. Fakat ZF’nin yaşadığı ekonomik dertler nedeniyle temettüler azaldı ve vakıf rezervlerini kullanmak zorunda kaldı. Yeni bütçeyle birlikte, 2026’ya kadar üç yaş üstü çocuklar için aylık kreş fiyatları iki katına, üç yaş altı çocuklar için ise üç katına çıkarılacak.
Kent sakini ve üç çocuk annesi Flora Pfaff, artan maliyetlerin aileleri önemli biçimde etkileyeceğini söyledi. Pfaff, Friedrichshafen’da yaşayan birçok kişinin yüksek kiraları, düşük kreş masraflarıyla dengeleyebildikleri için kabul ettiğini belirtti.
Araştırmacı Rene Geißler’e nazaran ise otomotiv bölümündeki dönüşüm, kimi kentleri daha çok zorlayacak. Geißler, yakın vakte kadar yüksek maaşlar, çağdaş fabrikalar, geniş belediye bütçeleri ve yüksek ömür kalitesi sunan otomotiv kentlerinde bu standartları muhafazanın artık kolay olmayacağı öngörüsünde bulunuyor.
Deneke-Stoll ise kentin bir çıkış yolu bulacağına inanıyor. Noel ağaçları konusunda sivil toplum kuruluşlarının devreye girdiğini belirten Deneke-Stoll, şöyle konuşuyor:
“Şehrin refahının tehlikede olduğunu söyleyemem. Lakin vatandaşların göreceği ve hissedeceği harcama kesintileri olacak.”
Kaynak: DW
Bir yanıt bırakın